{"id":7515,"date":"2020-09-23T19:56:40","date_gmt":"2020-09-23T17:56:40","guid":{"rendered":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/?p=7515"},"modified":"2020-09-24T20:03:11","modified_gmt":"2020-09-24T18:03:11","slug":"81-rocznica-otwarcia-wegierskiej-granicy-przed-polskimi-uchodzcami-wojennymi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/81-rocznica-otwarcia-wegierskiej-granicy-przed-polskimi-uchodzcami-wojennymi\/","title":{"rendered":"81.rocznica otwarcia w\u0119gierskiej granicy przed polskimi uchod\u017acami wojennymi."},"content":{"rendered":"

Uroczysto\u015b\u0107 przed pomnikiem Henryka S\u0142awika i J\u00f3zsefa Antalla seniora.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ju\u017c po raz czwarty od ods\u0142oni\u0119cia w warszawskiej Dolince Szwajcarskiej pomnika wybitnego \u015al\u0105zaka, uczestnika Powsta\u0144 \u015al\u0105skich o polsko\u015b\u0107 \u015al\u0105ska \u2013 Henryka S\u0142awika i jego \u201eprzyjaciela na \u015bmier\u0107 i \u017cycie\u201d, W\u0119gra \u2013 J\u00f3zsefa Antalla sen. odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 upami\u0119tniaj\u0105ca nadzwyczaj szlachetn\u0105 postaw\u0119 W\u0119gr\u00f3w wobec polskiej tragedii 1939 roku. Na zaproszenie organizator\u00f3w: Urz\u0119du do Spraw Kombatant\u00f3w i Os\u00f3b Represjonowanych oraz Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 \u015al\u0105ska w Warszawie i Stowarzyszenia HENRYK S\u0141AWIK \u2013 Pami\u0119\u0107 i Dzie\u0142o odpowiedzieli i wzi\u0119li udzia\u0142 w tych dorocznych obchodach przedstawiciele Sejmu RP z wicemarsza\u0142ek Ma\u0142gorzat\u0105 Gosiewsk\u0105, w\u0142adz pa\u0144stwowych i samorz\u0105dowych Warszawy z burmistrzem \u015ar\u00f3dmie\u015bcia \u2013 Aleksandrem Ferensem oraz delegacja Urz\u0119du Marsza\u0142kowskiego Wojew\u00f3dztwa \u015al\u0105skiego. Europejski Klub Biznesu Polska reprezentowa\u0142\u00a0 Prezes Janusz Cie\u015blak. Uczestniczyli tak\u017ce\u00a0m. in.: kanclerz Kapitu\u0142y Or\u0142a Bia\u0142ego, Przewodnicz\u0105cy Rady do Spraw Kombatant\u00f3w i Os\u00f3b Represjonowanych \u2013 s\u0119dzia Bogus\u0142aw Nizie\u0144ski, dyrektor W\u0119gierskiego Instytutu Kultury \u2013 G\u00e1bor Lagzi, wiceprezes IPN \u2013 Mateusz Szpytma, dyrektor Instytutu Wac\u0142awa Felczaka \u2013 Maciej Szymanowski.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W szczeg\u00f3lny spos\u00f3b zostali powitani i uhonorowani reprezentanci tych, kt\u00f3rym W\u0119grzy u\u017cyczyli dachu nad g\u0142ow\u0105: uczniowie s\u0142ynnej polskiej szko\u0142y nad Balatonem \u2013 Alina Wo\u0142osewicz-Zdziechowska i Bogumi\u0142 D\u0105browski oraz cz\u0142onkowie rodzin ju\u017c nie\u017cyj\u0105cych uchod\u017ac\u00f3w: Zbigniew Bor\u00f3wko, prezes TP\u015a \u2013 dr J\u00f3zef Musio\u0142, Andrzej Zwierzchowski i Krystyna Soko\u0142owska-Morawiecka, a tak\u017ce Jerzy Nastro\u017cny, m\u0105\u017c Miros\u0142awy, c\u00f3rki chrzestnej Henryka S\u0142awika.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107, wed\u0142ug ceremonia\u0142u wojskowego, poprzedzi\u0142o \u201es\u0142owo\u201d, przygotowane przez organizator\u00f3w. Oto jego tre\u015b\u0107:<\/strong><\/p>\n

\u201e18 wrze\u015bnia 1939 roku to jedna z najwa\u017cniejszych dat w relacjach polsko-w\u0119gierskich! 81 lat temu w trzecim tygodniu po zbrojnej napa\u015bci hitlerowskich Niemiec na Polsk\u0119, a dzie\u0144 po zaj\u0119ciu 17 wrze\u015bnia wschodniej cz\u0119\u015bci Rzeczypospolitej przez wojska sowieckie w\u0142adze W\u0119gier z regentem Mikl\u00f3sem Horthym i premierem P\u00e1lem Telekim zdecydowa\u0142y o otwarciu granicy swego pa\u0144stwa przed tysi\u0105cami polskich uchod\u017ac\u00f3w wojennych. W\u0119grzy uczynili to, cho\u0107 weszli w sojusz polityczny z Niemcami w nadziei odzyskania ziem Kr\u00f3lestwa W\u0119gier, utraconych po I wojnie \u015bwiatowej na mocy Traktatu z Trianon.<\/p>\n

Zachowanie wierno\u015bci wielowiekowym tradycjom przyja\u017ani z Polakami postawili ponad interes polityczny swego kraju. Ku zaskoczeniu i niezadowoleniu Hitlera pod w\u0119gierskim parasolem znalaz\u0142o schronienie oko\u0142o 120 tysi\u0119cy Polak\u00f3w: wojskowi, cywile,\u00a0 duchowni, studenci, uczniowie szk\u00f3\u0142 \u015brednich i podstawowych. W\u015br\u00f3d uchod\u017ac\u00f3w by\u0142o wielu rdzennych warszawiak\u00f3w i setki pracownik\u00f3w centralnych instytucji naszego pa\u0144stwa.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Stoimy przed pomnikiem Henryka S\u0142awika i J\u00f3zsefa Antalla seniora, bohater\u00f3w trzech narod\u00f3w \u2013 polskiego, w\u0119gierskiego i \u017cydowskiego, postaci, kt\u00f3re symbolizuj\u0105 to wyj\u0105tkowe w\u0119giersko-polskie braterstwo okresu wojny. Ci wzorowi opiekunowie tysi\u0119cy uchod\u017ac\u00f3w wojennych, to jednocze\u015bnie wielcy \u201eSprawiedliwi w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata\u201d, kt\u00f3rzy od jesieni 1939 roku do marca 1944 roku, to jest do zaj\u0119cia W\u0119gier przez wojska niemieckie, uratowali \u2013 wed\u0142ug Instytutu Yad Vashem \u2013 oko\u0142o pi\u0119ciu tysi\u0119cy polskich \u017byd\u00f3w!<\/p>\n

Od 2016 roku w\u0142a\u015bnie tu, w Dolince Szwajcarskiej przed tym pomnikiem m\u00f3wimy w\u0119gierskim Przyjacio\u0142om, \u017ce wiemy i pami\u0119tamy jak w dobie upadku wszelkich warto\u015bci wobec osamotnionej i zaatakowanej przez dw\u00f3ch agresor\u00f3w Polski \u2013 godnie i wspaniale zachowali si\u0119 ich przodkowie, dziadkowie i ojcowie !!! Ten ci\u0105\u017c\u0105cy na nas, Polakach, d\u0142ug wdzi\u0119czno\u015bci W\u0119grom zainspirowa\u0142 by\u0142ego ambasadora RP w Budapeszcie \u2013 Grzegorza \u0141ubczyka i syna\u00a0 \u015bl\u0105skiego uchod\u017acy na W\u0119gry, prezesa Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 \u015al\u0105ska w Warszawie \u2013 dr J\u00f3zefa Musio\u0142a, kt\u00f3rzy razem, w 2015 roku utworzyli Spo\u0142eczny Komitet Budowy w Warszawie i Budapeszcie Pomnik\u00f3w Henryka S\u0142awika i J\u00f3zsefa Antalla seniora, staj\u0105c si\u0119 jego wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cymi.<\/p>\n

Projekt szybko wsparli: Urz\u0105d m. st. Warszawy, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urz\u0105d do Spraw Kombatant\u00f3w i Os\u00f3b Represjonowanych oraz Muzeum Historii Polski. Wida\u0107 Warszawa bardzo potrzebowa\u0142a takiego miejsca i takich postaci, skoro po zaledwie roku od oficjalnego og\u0142oszenia inicjatywy, bo ju\u017c 8 listopada 2016 roku nast\u0105pi\u0142o uroczyste ods\u0142oni\u0119cie pomnika, autorstwa W\u0142adys\u0142awa Dudka, z udzia\u0142em przedstawicieli najwy\u017cszych w\u0142adz naszego kraju oraz Ambasady W\u0119gier w Polsce i delegacji Budapesztu. Przypomnijmy, \u017ce uroczysto\u015b\u0107 poprzedzi\u0142a Msza \u015bw. w Archikatedrze Warszawskiej, koncelebrowana przez kard. Kazimierza Nycza, cz\u0142onka Komitetu Budowy pomnik\u00f3w, i abp. Wiktora Skworca. Natomiast ju\u017c w czerwcu 2017 roku kopia warszawskiego pomnika w r\u00f3wnie uroczysty spos\u00f3b zosta\u0142a ods\u0142oni\u0119ta na nabrze\u017cu Dunaju w Budapeszcie\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Od lewej: syn uchod\u017acy – Andrzej Zwierzchowski, uczniowie s\u0142ynnej polskiej szko\u0142y w Balatonboglarze – Bogumi\u0142 D\u0105browski i Alina Wo\u0142osewicz-Zdziechowska, prezes TP\u015a, te\u017c syn uchod\u017acy ze \u015al\u0105ska – dr J\u00f3zef Musio\u0142, te\u017c syn uchod\u017acy b. ambasador RP na W\u0119grzech \u2013 Grzegorz \u0141ubczyk, c\u00f3rka uchod\u017acy \u2013 Krystyna Soko\u0142owska-Morawiecka i bratanek uchod\u017acy \u2013 Zbigniew Bor\u00f3wko.<\/figcaption><\/figure>\n

Zanim w 2019 roku ods\u0142oni\u0119to w stolicy pomnik Wojciecha Korfantego, pomnik H. S\u0142awika i J. Antalla sen. by\u0142 pierwszym tego rodzaju uhonorowaniem w Warszawie \u015al\u0105zaka, uczestnika trzech Powsta\u0144 \u015al\u0105skich i wybitnego W\u0119gra, kt\u00f3rego uchod\u017acy nazwali \u201eOjczulkiem Polak\u00f3w\u201d. Dodajmy, \u017ce inicjator ww. pomnika \u2013 amb. Grzegorz \u0141ubczyk w 2016 roku zosta\u0142 laureatem Nagrody Europejskiego Klubu Biznesu Polska \u201eSIGNUM TEMPORIS 2016 ZNAK CZASU z nast\u0119puj\u0105cym uzasadnieniem: \u201ew uznaniu zas\u0142ug w dzia\u0142alno\u015bci na rzecz popularyzowania wiedzy na temat uchod\u017ac\u00f3w polskich na W\u0119grzech w latach 1939-1946 oraz relacji polsko-w\u0119gierskich podczas II wojny \u015bwiatowej.\u201d\u00a0<\/em><\/p>\n

Jako pierwszy g\u0142os zabra\u0142 p\u0142k Zbigniew Krzywosz<\/strong>, kt\u00f3ry odczyta\u0142 list szefa<\/strong> UDSKIOR \u2013 Jana J\u00f3zefa Kasprzyka<\/strong>, kt\u00f3ry m. in. zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na wyj\u0105tkowe relacje, \u0142\u0105cz\u0105ce od stuleci Polak\u00f3w z W\u0119grami. To sprawdzone w najtrudniejszych momentach dziejowych braterstwo zaowocowa\u0142o udzieleniem przez W\u0119gr\u00f3w pomocy wojskowej w uzbrojeniu i amunicji, co w 1920 roku walnie przyczyni\u0142o si\u0119 do pokonania Sowiet\u00f3w w Bitwie Warszawskiej, a we wrze\u015bniu 1939 roku sk\u0142oni\u0142o w\u0119gierskie w\u0142adze \u2013 ku ogromnemu zaskoczeniu i niezadowoleniu Hitlera \u2013 do przyj\u0119cia ponad stu tysi\u0119cy naszych rodak\u00f3w.<\/p>\n

Ambasad\u0119 W\u0119gier<\/strong> reprezentowa\u0142 radca G<\/strong>\u00e1<\/strong>bor L<\/strong>a<\/strong>gzi<\/strong>. Ten nowy od po\u0142owy wrze\u015bnia dyrektor W\u0119gierskiego Instytutu Kultury w Warszawie<\/strong> m. in. stwierdzi\u0142, \u017ce prawdziwa przyja\u017a\u0144 w\u0119giersko-polska ma charakter ponadpartyjny. Wskazuj\u0105c na zamkni\u0119te w br\u0105zie postaci Henryka S\u0142awika i J\u00f3zsefa Antalla, w\u0119gierski dyplomata powiedzia\u0142, \u017ce jeden z nich by\u0142 socjalist\u0105, a drugi dzia\u0142aczem prawicowym, pierwszy dorasta\u0142 w rodzinie robotniczej, a drugi pochodzi\u0142 z herbowej rodziny arystokratycznej, co nie przeszkodzi\u0142o im wzorowo z sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107, a nawet szczerze si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0107. Uznali bowiem, \u017ce dobro i potrzeby powierzonych ich opiece tysi\u0119cy uchod\u017ac\u00f3w to niepor\u00f3wnanie wi\u0119cej ni\u017c ich status spo\u0142eczny i osobiste pogl\u0105dy polityczne. Wierno\u015bci tym zasadom dowiedli a\u017c po ofiar\u0119 \u017cycia jednego z nich. \u015al\u0105zak S\u0142awik, jak wiadomo, zosta\u0142 przez Niemc\u00f3w zamordowany w obozie koncentracyjnym w Mauthausen-Gusen w sierpniu 1944 roku, a nim to si\u0119 sta\u0142o nie zdradzi\u0142 przyjaciela, dzi\u0119ki czemu Antall prze\u017cy\u0142.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Przemawia Ambasador Grzegorz \u0141ubczyk, laureat Nagrody Europejskiego Klubu Biznesu Polska \u201eSIGNUM TEMPORIS 2016 ZNAK CZASU.<\/figcaption><\/figure>\n

\u00a0Na zako\u0144czenie uroczysto\u015bci w imieniu obecnych i nie\u017cyj\u0105cych uchod\u017ac\u00f3w oraz ich rodzin g\u0142os zabra\u0142 ambasador Grzegorz \u0141ubczyk.<\/strong> Na wst\u0119pie scharakteryzowa\u0142 wyj\u0105tkowo trudn\u0105 pod wzgl\u0119dem politycznym sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej mimo nadziei na pomoc Niemiec w odzyskaniu cz\u0119\u015bci ziem, utraconych na mocy Traktatu z Trianon, W\u0119grzy jednak otworzyli sw\u0105 granic\u0119 przed Polakami zaatakowanymi przez Hitlera. Dzi\u015b nawet trudno sobie wyobrazi\u0107, jak wielkim wysi\u0142kiem organizacyjnym dla znajduj\u0105cego si\u0119 w traumie po I wojnie \u015bwiatowej pa\u0144stwa by\u0142o przyj\u0119cie w ci\u0105gu p\u00f3\u0142tora tygodnia ponad 120 tysi\u0119cy uchod\u017ac\u00f3w wojskowych i cywilnych i zakwaterowanie ich a\u017c w 250 miejscowo\u015bciach ! Jak\u017ce nie pami\u0119ta\u0107, o \u017cyczliwo\u015bci propolskich w\u0142adz, kt\u00f3re mimo sprzeciw\u00f3w i donos\u00f3w niemieckiej agentury umo\u017cliwili do po\u0142owy 1940 roku przerzucenie z W\u0119gier do Francji do tworzonej przez gen. W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego armii polskiej oko\u0142o 35 tysi\u0119cy oficer\u00f3w i \u017co\u0142nierzy i to z zachowaniem zasad konspiracji.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jak\u017ce nie by\u0107 wdzi\u0119cznym, podkre\u015bli\u0142 m\u00f3wca, za stworzenie dziesi\u0105tkom tysi\u0119cy naszych rodak\u00f3w warunk\u00f3w do w miar\u0119 normalnego funkcjonowania poprzez zapewnianie im pracy, podnoszenie kwalifikacji i wiedzy na rozmaitego rodzaju kursach zawodowych, nauk\u0119 j\u0119zyk\u00f3w obcych, dzia\u0142alno\u015b\u0107 kulturaln\u0105 i wydawnicz\u0105. Czym\u015b zupe\u0142nie niezwyk\u0142ym by\u0142o stworzenie i sprawne funkcjonowanie systemu edukacji dla wielu tysi\u0119cy dzieci i m\u0142odzie\u017cy w pi\u0119tnastu szko\u0142ach na czele ze s\u0142ynnym liceum i gimnazjum w Balatonbogl\u00e1rze. To w tej szkole z nauki skorzysta\u0142o ponad 600 m\u0142odych Polak\u00f3w, a niemal 150 otrzyma\u0142o \u015bwiadectwa dojrza\u0142o\u015bci! Dodajmy, \u017ce w tym wojennym czasie rokrocznie kilkudziesi\u0119ciu polskich student\u00f3w edukowa\u0142o si\u0119 na r\u00f3\u017cnych w\u0119gierskich uczelniach.<\/p>\n

To zaledwie niekt\u00f3re powody, uprawniaj\u0105ce do okre\u015blenia wojennego uchod\u017astwa polskiego swoistym fenomenem, w kt\u00f3rym szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odegrali panowie z pomnika, staj\u0105c si\u0119 postaciami symbolizuj\u0105cymi to niezwyk\u0142e braterstwo. W\u0142a\u015bnie sprzed pomnika Henryka S\u0142awika i J\u00f3zsefa Antalla seniora za po\u015brednictwem obecnego z nami radcy Ambasady W\u0119gier \u2013 Gabora L\u00e1gziego, m\u00f3wimy W\u0119grom:<\/p>\n

PAMI\u0118TAMY i DZI\u0118KUJEMY ! <\/strong><\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107 zako\u0144czy\u0142o sk\u0142adanie przed pomnikiem H. S\u0142awika i J\u00f3zsefa Antalla sen. wie\u0144c\u00f3w i kwiat\u00f3w, m. in. od premiera Mateusza Morawieckiego.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uroczysto\u015b\u0107 przed pomnikiem Henryka S\u0142awika i J\u00f3zsefa Antalla seniora. Ju\u017c po raz czwarty od ods\u0142oni\u0119cia w warszawskiej Dolince Szwajcarskiej pomnika wybitnego \u015al\u0105zaka, uczestnika Powsta\u0144 \u015al\u0105skich<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7532,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[8,251,153,28],"class_list":["post-7515","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekb","tag-europa","tag-polska","tag-swiat","tag-wegry"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/dookienka.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p2tJ5v-1Xd","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7515","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7515"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7515\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7531,"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7515\/revisions\/7531"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7532"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekb.org.pl\/ekb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}